ENĐIỀU TRỊ MẠCH MÁU CHÂN BẰNG LASER
Các tĩnh mạch chân lồi lên, không đẹp mắt là một vấn đề phổ biến, ảnh hưởng đến khoảng 40% phụ nữ và 5% nam giới ở Hoa Kỳ. Nguyên nhân bao gồm di truyền, nội tiết tố, đứng lâu, béo phì và lão hóa. Mang thai là một nguyên nhân phổ biến do thể tích máu và nồng độ nội tiết tố gia tăng cũng như sức nặng của tử cung lên tĩnh mạch chân sâu khi chúng chảy vào khung xương chậu.
Hệ thống tĩnh mạch phần chi dưới được tạo nên bởi kết nối giữa hệ thống tĩnh mạch sâu với hệ thống tĩnh mạch nông và các vấn đề xảy ra với hệ thống này có thể ảnh hưởng đến hệ thống kia. Vì trọng lực có xu hướng giữ máu và chất lỏng ở chân, các tĩnh mạch chân có xu hướng có “áp lực ngược” ổn định và các kiểu dòng chảy thì phức tạp hơn so với các tĩnh mạch mạng nhện trên mặt dễ dàng chảy xuống hướng về tim. Trong một số trường hợp, các tĩnh mạch chân nông nhìn thấy được có thể là kết quả của gia tăng áp lực trong các tĩnh mạch lớn hơn, sâu hơn, hoặc là của chứng giãn tĩnh mạch nhìn thấy. Các tĩnh mạch chân có thành dày hơn, nằm sâu trong da hơn các tĩnh mạch trên khuôn mặt.
- Sự đa dạng về kích cỡ, độ sâu, kiểu dòng chảy, và độ dày của mạch khiến việc điều trị các tĩnh mạch chân khó khăn hơn nhiều so với điều trị các tĩnh mạch trên khuôn mặt.
- Không chỉ có một phương pháp điều trị hiệu quả cho tất cả các tĩnh mạch chân.
Nguyên tắc điều trị tĩnh mạch chân
Các tĩnh mạch chân có thể được chia thành: giãn tĩnh mạch, tĩnh mạch lưới, tĩnh mạch mạng nhện hoặc chứng giãn mao mạch (telangiectasia).
- Giãn tĩnh mạch được điều trị tốt nhất bằng phẫu thuật cắt bỏ, hoặc thủ thuật cắt bỏ tĩnh mạch (phlebectomy). Thủ thuật cắt bỏ tĩnh mạch thường được thực hiện như là phẫu thuật ngoại trú có gây tê tại chỗ. Các tĩnh mạch giãn được loại bỏ thông qua các vết rạch nhỏ, để lại vết sẹo nhỏ có thể nhìn thấy được, có thể mất vài tháng để lấy lại màu sắc bình thường.
- Tĩnh mạch lưới, là những tĩnh mạch nhỏ hơn hơi xanh nhìn thấy rõ dưới da và các tĩnh mạch mạng nhện lớn hơn được điều trị bằng liệu pháp xơ hóa (sclerotherapy). Liệu pháp xơ hóa là tiêm thuốc làm xẹp tĩnh mạch, sau đó được cơ thể tái hấp thu lại. Các dung dịch làm xơ cứng bao gồm dung dịch muối và đường đậm đặc cũng như các chất làm xơ hóa đặc hiệu. Các tĩnh mạch sâu, không nhìn thấy có thể được xác định bằng siêu âm (liệu pháp xơ hóa kép hoặc liệu pháp xơ hóa có hướng dẫn bằng siêu âm). Nhược điểm của liệu pháp xơ hóa bao gồm khó chịu trong quá trình tiêm, có nguy cơ tái phát nhẹ, sẹo và loét.
- Chứng giãn mao mạch mạng nhện có thể được điều trị với liệu pháp xơ hóa bề mặt, liệu pháp laser hoặc liệu pháp ánh sáng xung cường độ lớn.
Điều trị mạch máu chân bằng laser hiệu quả nhất đối với kích thước nhỏ (kích thước bằng sợi spaghetti chưa nấu chín hoặc nhỏ hơn), các sợi gân màu đỏ hoặc tĩnh mạch đỏ/xanh, đặc biệt là những đám được nhóm lại hoặc bện lại với nhau, hoặc sử dụng cho những bệnh nhân không đáp ứng với liệu pháp xơ hóa hoặc những “người sợ kim”.
Điều trị tĩnh mạch chân bằng laser
Lasers đã được sử dụng để điều trị tĩnh mạch chân từ những năm 1970, nhưng kết quả không ổn định, và rất phụ thuộc vào màu da. Sử dụng các nguyên lý của sự nhiệt phân chọn lọc để điều trị tĩnh mạch chân bằng laser thành công đòi hỏi:
- Một bước sóng được hấp thu tốt bởi hemoglobin có thể thâm nhập đủ sâu để đến được tĩnh mạch
- Đủ năng lượng
- Độ dài xung chỉ cần đủ dài để làm đông tĩnh mạch mà không làm tổn thương da hoặc các mô bình thường xung quanh (xem thời gian giãn nhiệt).
Theo nguyên tắc thì bước sóng dài hơn (màu đỏ và hồng ngoại) thâm nhập sâu hơn, nhưng ít đặc hiệu hơn đối với hemoglobin so với bước sóng ngắn hơn (màu vàng và xanh lá cây).
Các kết quả có thể chấp nhận được đầu tiên đã đạt được vào giữa năm 1980 với laser Agon, phát ra một chùm tia màu xanh lục liên tục (CW). Kết quả bị giới hạn bởi sự tổn thương nhiệt trên bề mặt da tương đối lớn, đặc biệt với các tĩnh mạch lớn và sâu hơn ở những bệnh nhân da sậm màu hơn, gây ra đỏ da kéo dài và làm đổi màu trên da.
Tĩnh mạch đùi điều trị bằng laser argon những năm 1980-trước điều trị (trái), sau điều trị 6 tháng (phải)
Các laser xung màu (PDL) ban đầu được sử dụng để điều trị vết bẩn màu rượu vang đỏ ở trẻ em, sau đó được sử dụng điều trị trên tĩnh mạch chân, nhưng ánh sáng laser màu vàng chỉ có thể xử lý các mạch máu trên bề mặt, độ dài xung ngắn làm vỡ các mạch máu và dẫn đến vết bầm tím , có thể gây tăng sắc tố lâu dài. PDL xung dài hiện tại có phần hiệu quả hơn, mặc dù sự đổi màu lâu dài vẫn là một vấn đề.
Laser KTP tạo ra ánh sáng xanh hấp thu tốt bởi hemoglobin, khá hiệu quả đối với các tĩnh mạch chân nhỏ hơn, đỏ hơn, đặc biệt là với độ dài xung được chọn để phù hợp với thời gian giãn nhiệt của mạch. Trong một số trường hợp, da được làm mát trước khi điều trị bằng laser cho phép dùng mật độ năng lượng cao hơn. Không xuất hiện vết bầm tím, mặc dù đỏ da tạm thời và vảy cứng bên ngoài là phổ biến. Sắc tố melanin cũng hấp thụ ánh sáng xanh tốt nên giới hạn công suất có thể được sử dụng cho các bệnh nhân có làn da sẫm màu hơn.
Laser KTP điều trị của tĩnh mạch đùi: trước điều trị (trái), sau điều trị – lưu ý phồng rộp nông trên bề mặt ngay lập tức (bên trái trung tâm), 10 ngày sau – lưu ý lớp vảy cứng “nguệch ngoạc như gà bới” (trung tâm bên dưới), sau 6 tuần – lưu ý chỗ da sáng sẽ trở lại bình thường. Cần ít nhất một lần điều trị nữa để các tĩnh mạch biến mất hoàn toàn.
Gần đây, Diode Laser đã được sử dụng cho tĩnh mạch chân với kết quả đầy hứa hẹn. Chúng phát ra ánh sáng hồng ngoại vô hình ở bước sóng được hấp thu khá tốt bởi hemoglobin và thâm nhập sâu vào trong da. Bằng cách chọn công suất và độ rộng xung cẩn thận, các mạch lớn hơn và sâu hơn có thể được điều trị dễ dàng hơn.
Tĩnh mạch mắt cá chân được điều trị bằng Diode laser 810 nm – từ trái sang phải: Trước điều trị, ngay sau điều trị, sau 3 tuần điều trị (lưu ý vảy cứng “nguệch ngoạc như gà bới”), 75% cải thiện sau 6 tháng điều trị.
Những laser khác được sử dụng cho các tĩnh mạch chân bao gồm laser Alexandrite và Nd: YAG xung dài. Bước sóng dài, thâm nhập sâu và được hấp thu khá tốt bởi hemoglobin làm cho chúng thích hợp với các tĩnh mạch sâu hơn, lớn hơn; các tĩnh mạch bề mặt nhỏ hơn thì ít đáp ứng hơn. Melanin trong da hấp thu kém ánh sáng laser bước sóng dài hơn, cho phép các bệnh nhân có các loại da sẫm màu hơn được điều trị mà không bị tổn thương hoặc đổi màu da.
Trong vài năm gần đây, laser Nd: YAG xung dài đã trở thành laser được lựa chọn để điều trị các tĩnh mạch chân. Bước sóng 1064nm có thể đi sâu vào mô mà không có sự hấp thu đáng kể, cho phép năng lượng đủ cao để điều trị tĩnh mạch chân mà không làm tổn thương hoặc làm đổi màu da. Nói chung, các tĩnh mạch màu xanh cần ít năng lượng hơn các tĩnh mạch nhỏ màu đỏ hoặc tím. Laser Nd: YAG xung dài có sẵn hiện nay có khả năng cung cấp năng lượng đủ để điều trị hiệu quả các mạch máu nhỏ màu đỏ / tím mà không bị giới hạn bởi sắc tố da.
Đám tĩnh mạch lưới chi dưới bên trái, trước điều trị (trái), ngay sau khi điều trị (phải), 1 tháng sau điều trị lần 3 (dưới). Sự đổi màu da là do năng lượng nhiệt truyền từ tĩnh mạch lên da trong khi điều trị và có thể mất vài tháng để làm sạch chúng.
Hiện tại, laser Nd: YAG xung dài được đánh giá là ít nhất cũng có hiệu quả quả như liệu pháp xơ hóa để điều trị tĩnh mạch chân và là lựa chọn cho những bệnh nhân bị thất bại trong liệu pháp xơ hóa hoặc những “người sợ kim”.
Nhiều tĩnh mạch bề mặt chân phải, trước điều trị (trái) và 4 tháng sau một lần điều trị duy nhất bằng laser Nd: YAG xung dài. Lưu ý sạm da do tăng sắc tố trầm trọng còn sót lại một ít.
Ánh sáng xung cường độ cao: điều trị bằng ánh sáng không phải laser này sử dụng các đèn phát ra ánh sáng xung đơn, đôi hoặc ba không liên tục cường độ cao với bước sóng từ 500-1200nm. Hemoglobin trong mạch máu hấp thu các bước sóng này và bước sóng dài hơn có thể xâm nhập sâu vào da và làm đông các tĩnh mạch sâu hơn. Kết quả đã có thay đổi, một số nghiên cứu báo cáo kết quả tốt, một số khác báo cáo kết quả kém với tỷ lệ tác dụng phụ không thể chấp nhận được như phồng rộp, tróc vảy và làm đổi màu da, đặc biệt là ở các loại da sẫm màu hơn.
Điều trị mạch máu chân bằng laser tại trung tâm laser
Trung tâm Laser hiện có 2 loại laser sẵn sàng để điều trị các tĩnh mạch chân ở những bệnh nhân không muốn sử dụng liệu pháp xơ hóa, không đáp ứng với liệu pháp xơ hóa hoặc những người có tĩnh mạch quá nhỏ không thể tiêm được. Laser khí của chúng tôi (KTP xung dài) được sử dụng cho các mạch máu nhỏ, màu đỏ ở những bệnh nhân da rất mỏng; laser LyraXP được nâng cấp gần đây của chúng tôi (Nd: YAG xung dài) được ưa chuộng hơn để điều trị các mạch máu màu xanh lớn hơn, sâu hơn và hiện nay được sử dụng cho những tĩnh mạch nhỏ hơn, màu đỏ tím ở các bệnh nhân da có nhiều sắc tố hơn. Vì bước sóng Nd: YAG xung dài chỉ hấp thu yếu ở da, nhưng sự hấp thu chúng trong máu tương đương với các laser đỏ và hồng ngoại khác, Lyra và các loại laser tương tự đang trở thành thiết bị được lựa chọn để điều trị tĩnh mạch chân nhỏ và vừa.
Khoảng một giờ trước khi điều trị, kem gây tê tại chỗ như Ela-Max 4%, được thoa trên vùng được điều trị và được phủ bằng lớp bọc bằng nhựa. Các xung laser riêng lẻ được bắn dọc theo chiều dài của tĩnh mạch, làm “trắng” ngay lập tức các tĩnh mạch. Làm mát da có thể được sử dụng trước, trong khi và sau khi điều trị mặc dù việc làm mát da này ít quan trọng hơn so với khi sử dụng laser khả kiến. Sự khó chịu trong quá trình điều trị là rất ít, chỉ có sưng và đỏ da nhẹ sau khi điều trị. Phồng rộp bên ngoài hoặc bong vảy thì không thường xuyên với Laser Lyra, nhưng có thể xảy ra nếu tĩnh mạch rất gần với bề mặt da.
Bệnh nhân có các tĩnh mạch nhỏ, đỏ được yêu cầu giữ chân của họ nâng cao càng nhiều càng tốt trong 24 giờ sau khi điều trị. Vớ bó chân để ngăn ngừa việc bơm lại tĩnh mạch thường được coi là không cần thiết để điều trị những tĩnh mạch nhỏ hơn này. Do những khó khăn vốn có trong điều trị tĩnh mạch chân, bao gồm cả trọng lực không ngừng, có thể cần phải điều trị nhiều lần để có kết quả tốt nhất. Các tĩnh mạch được điều trị sẽ cải thiện trong vài tuần tới vài tháng, việc điều trị có thể được lặp lại nếu cần, thường được thực hiện cách nhau khoảng 3 tháng.
Chi phí cho điều trị tĩnh mạch chân bằng laser được dựa trên số lần sử dụng laser, và hiện tại chiếm khoảng 50% chi phí ở các khu vực đô thị lớn. Trong một số trường hợp bảo hiểm có thể trả một phần hoặc toàn bộ chi phí điều trị.
Trung tâm Laser hiện không thực hiện thủ thuật cắt bỏ tĩnh mạch hoặc liệu pháp xơ cho giãn tĩnh mạch hoặc tĩnh mạch dạng lưới lớn. Chúng tôi điều trị tĩnh mạch mạng nhện nhỏ nông (dưới 2mm) ở những bệnh nhân không có rối loạn liên quan đến hệ thống tĩnh mạch sâu. Bệnh nhân được chào đón đến thăm khám để được tư vấn và nếu cần thiết chúng tôi có thể giới thiệu đến chuyên khoa thích hợp là thủ thuật cắt bỏ tĩnh mạch hoặc liệu pháp xơ hóa.
